گورستان هوش مصنوعی: پروژه ها و استارتاپ هایی که به مقصد نرسیدند

اخیراً پلتفرم چت بات معروف Character.ai نیز تنها پنج سال پس از آغاز به کار، اعلام ورشکستگی کرد.

جدا از Character.ai و Relay، بسیاری از سرمایه گذاری های حوزه هوش مصنوعی حتی در شرکت های بزرگ مادر نیز دوام نمی آورند. طبق داده های مؤسسه S&P Global Market Intelligence، حدود 42 درصد از طرح های هوش مصنوعی در نهایت توسط شرکت های مادر متوقف و رها می شوند. دلایل این مسئله متعدد است: کمبود بودجه، چالش های فنی، رقابت سنگین، دشواری در مقیاس پذیری یا نبود تقاضای واقعی از سوی کاربران.

نتیجه این روند، پدید آمدن «گورستان رو به رشد هوش مصنوعی» است. در ادامه برجسته ترین پروژه ها، استارتاپ ها و محصولاتی که تعطیل شده، تغییر مسیر داده یا بسیار کمتر از انتظارات ظاهر شده اند، بررسی شده اند؛ نه صرفاً به عنوان فهرستی از شکست ها، بلکه به عنوان درس هایی ارزشمند برای کل این صنعت.

لغزش های پیاپی OpenAI

حتی بزرگ ترین بازیگران نیز مصون نیستند. شرکت OpenAI به عنوان یکی از باارزش ترین شرکت های خصوصی جهان، تلفات و اشتباهات خاص خود را داشته است:

• طرح ناموفق سوپراپلیکیشن چت جی پی تی: در ماه ژوئیه، OpenAI اپلیکیشن ChatGPT را بازطراحی کرد تا بخش های مختلف مانند “Chat”، “Codex” و “Work” را ترکیب کند و نسخه قدیمی را «ChatGPT Classic» نامید. این بازطراحی فوراً با اعتراض کاربران به خاطر پیچیدگی و شلوغی رابط کاربری مواجه شد و شرکت ناچار شد تغییرات را به حالت قبل بازگرداند.
• ChatGPT Atlas و ابزارهای مستقل: مرورگر وب مبتنی بر هوش مصنوعی ChatGPT Atlas کمتر از یک سال دوام آورد و تعطیل شد و ویژگی های مفید آن درون چت جی پی تی ادغام گردید.
• عامل Operator و ابزار DALL-E: پروژه «Operator» که به عنوان عاملی برای وب گردی و انجام وظایف مستقل کاربر ساخته شده بود، سرنوشت مشابهی پیدا کرد و نقش DALL-E نیز با ادغام تولید تصویر در داخل ChatGPT به شدت کمرنگ شد.
• پلتفرم ویدیویی Sora: پلتفرم اشتراک ویدیوی سورا به دلیل هزینه های سرسام آور عملیاتی و ناتوانی در حفظ کاربران، در مارس 2026 به کار خود پایان داد.

پروژه هوش مصنوعی سیری (Apple Siri AI)

هنگامی که اپل در سال 2024 از «Apple Intelligence» رونمایی کرد، نسخه ارتقایافته سیری ستاره این نمایش بود؛ دستیاری که قرار بود زمینه و مفهوم را متوجه شود، رویدادهای درون اپلیکیشن ها را ببیند و وظایف را پیش ببرد.

با این حال، تأخیرهای پیاپی به دلیل مشکلات مهندسی و باگ ها، برنامه ها را به تعویق انداخت و حتی به توافق مصالحه 250 میلیون دلاری در پی ادعاهای بازاریابی اغراق آمیز آیفون 16 منجر شد. نسخه جدید و هوشمند سیری با تأخیر طولانی، ابتدا به صورت آزمایشی در نسخه بتای iOS عرضه شد و سپس برای کاربران انگلیسی زبان دردسترس قرار گرفت و پشتیبانی از سایر زبان ها به بعد موکول شد.

قابلیت Recall مایکروسافت

مایکروسافت در کنفرانس Build 2024 از قابلیتی به نام Recall رونمایی کرد؛ یک «حافظه تصویری» برای رایانه های شخصی مبتنی بر ویندوز که به طور متناوب از صفحه اسکرین شات می گرفت تا کاربر بتواند در سوابق دیجیتال خود جستجو کند.

این معرفی موج شدیدی از انتقادات پیرامون نقض حریم خصوصی و امنیت به همراه داشت؛ زیرا رکوردی قابل جستجو از حساس ترین اطلاعات افراد نظیر رمزهای عبور، پیام های شخصی و اطلاعات بانکی ثبت می شد. با وجود تعویق یک ساله و بازطراحی مجدد، ابزارهای توسعه یافته توسط پژوهشگران امنیتی نشان داد که هنوز داده های این سیستم قابل استخراج هستند و ابهامات امنیتی آن حل نشده باقی مانده است.

سرویس ایمیل نوشن (Notion Mail)

سرویس Notion Mail در آوریل 2025 به عنوان محصولی با تمرکز بر ساماندهی و خودکارسازی صندوق ایمیل با هوش مصنوعی عرضه شد. با این حال، شرکت متوجه شد کاربران ترجیح می دهند از عامل های هوش مصنوعی مستقل برای مدیریت ایمیل های خود استفاده کنند و استقبال چندانی از آن نشد؛ اتفاقی که به توقف رسمی این سرویس انجامید.

گجت Humane AI Pin

این گجت پوشیدنی بدون شک یکی از معروف ترین شکست های سخت افزاری هوش مصنوعی است. شرکت Humane با جمع آوری 230 میلیون دلار سرمایه قصد داشت گجتی پوشیدنی را جایگزین تلفن های هوشمند کند.

اما این محصول به شدت از ضعف کارایی و عملکرد رنج می برد؛ وضعیتی که با انتشار اخطار رسمی درباره خطر آتش سوزی کیس شارژ آن وخیم تر شد. در نهایت، بخش سخت افزاری این شرکت در اوایل 2025 تعطیل شد و بخش عمده دارایی های آن توسط HP با قیمت 116 میلیون دلار خریداری شد.

گجت Rabbit R1

دستگاه Rabbit R1 یکی دیگر از محصولات پر سر و صدایی بود که در نمایشگاه CES 2024 رونمایی شد و ادعا داشت به عنوان یک همراه هوشمند، کارهای روزمره کاربر را انجام می دهد. این شرکت حتی خبر از فروش اولیه 100 هزار نسخه داد.

با این حال، نقدهای اولیه نشان داد که محصول بسیار ناپایدار، عملکرد آن غیرقابل اتکا و دسترسی های یکپارچه آن به شدت محدود است. این شرکت هنوز به طور کامل تسلیم نشده و در حال بازتعریف دستگاه به عنوان یک کنترل کننده برای انجام وظایف رایانه ای است، هرچند که در تحقق وعده های انقلابی اولیه خود ناکام ماند.